Góð yfirsýn yfir peningana þína

Flestir taka ákvarðanir um peninga á hverjum degi.

Með smá skipulagi verður auðveldara að eiga fyrir því sem skiptir þig máli.

Þessar upplýsingar byggja á efni frá Umboðsmanni skuldara á Ísland.is, Neytendastofu og Tryggingarsjóði vegna fjármálafyrirtækja.

Byrjaðu á yfirsýn

Fyrsta skrefið er að átta sig á stöðunni eins og hún er. Umboðsmaður skuldara mælir með því að gera greiðsluáætlun. Þá sérðu heildartekjur þínar, útgjöldin og hvað verður eftir.

Á Ísland.is er heimilisbókhaldsskjal og útgjaldadagbók sem geta hjálpað. Það er líka gott að kanna hvort þú eigir rétt á stuðningi, til dæmis húsnæðisbótum.

Settu þér markmið

Með yfirsýn er auðveldara að setja sér raunhæf markmið. Gott er að skipta þeim í skammtímamarkmið og langtímamarkmið.

Skammtímamarkmið gæti verið að eiga varasjóð, borga niður yfirdrátt eða safna fyrir sumarfríi. Langtímamarkmið gæti verið að safna fyrir útborgun í íbúð eða fyrir starfslokum. Markmið hjálpa þér líka að vera betur búin undir óvæntar aðstæður.

Verðbólga og verðgildi peninga

Verðbólga er almenn hækkun á verði vöru og þjónustu yfir ákveðið tímabil. Hún þýðir að sama fjárhæð dugar fyrir minna en áður.

Seðlabankinn breytir stýrivöxtum til að hafa áhrif á verðbólgu. Vextir af lánum hafa tilhneigingu til að fylgja verðbólgu og stýrivöxtum. Neytendastofa bendir líka á að laun hafa að jafnaði hækkað meira en almennt verðlag.

Verðtryggð og óverðtryggð lán

Flestir lánveitendur bjóða val á milli verðtryggðra og óverðtryggðra lána. Stærsti munurinn liggur í því hvenær greitt er fyrir verðbólguna.

Óverðtryggð lán bera nafnvexti. Þar er greitt fyrir verðbólguna jafnóðum í vöxtunum. Verðtryggð lán bera raunvexti. Þar bætist verðbólgan við höfuðstólinn og dreifist á greiðslurnar sem eftir eru.

Neytendastofa segir að ekkert eitt lánsform sé best fyrir alla. Árleg hlutfallstala kostnaðar (ÁHK) sýnir allan kostnað af láni í einni prósentutölu. Hún breytist þó yfir lánstímann ef lánið er verðtryggt eða með breytilegum vöxtum.

Vernd innstæðna

Tryggingarsjóður vegna fjármálafyrirtækja veitir innstæðueigendum lágmarksvernd ef fjármálafyrirtæki lendir í greiðsluerfiðleikum. Viðskiptabankar og sparisjóðir með staðfestu á Íslandi eiga aðild að sjóðnum.

Sjóðurinn er undir eftirliti Fjármálaeftirlits Seðlabanka Íslands.

Ef greiðslur verða erfiðar

Það getur komið fyrir hvern sem er að lenda í vanda með fjármálin. Þú getur reynt að semja við þá sem þú skuldar. Gott er að vita fyrst hvað þú getur greitt og gera lista yfir allar skuldir.

Umboðsmaður skuldara veitir ókeypis og óháða ráðgjöf vegna fjárhagsvanda, alltaf í trúnaði. Það skiptir máli að leita aðstoðar fyrr en seinna.